الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

20

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

بيشتر ، و شبهه به تعداد احكام تكليفيه داراى طرف است كه فهرست‌وار بيان مىكنيم : شبهه تحريميه : 1 . دوران بين حرمت و كراهت ، 2 . حرمت و اباحه ، 3 . حرمت و استحباب ، 4 . حرمت و كراهت و اباحه ، 5 . حرمت و كراهت و استحباب ، 6 . حرمت و اباحه و استحباب ، 7 . حرمت و كراهت و اباحه و استحباب . شبهه وجوبيه : 1 . وجوب و استحباب ، 2 . وجوب و اباحه ، 3 . وجوب و كراهت 4 . وجوب و استحباب و اباحه ، 5 . وجوب و استحباب و كراهت ، 6 . وجوب و اباحه و كراهت ، 7 . وجوب و استحباب و اباحه و كراهت . دوران بين محذورين : 1 . وجوب و حرمت ، 2 . وجوب و حرمت و اباحه ، 3 . وجوب و حرمت و كراهت ، 4 . وجوب و حرمت و استحباب ، 5 . وجوب و حرمت و كراهت و استحباب ، 6 . وجوب و حرمت و كراهت و اباحه ، 7 . وجوب و حرمت و استحباب و اباحه ، 8 . وجوب و حرمت و اباحه و استحباب و كراهت . نكتهء دهم . يكى از مسائلى كه از قديم در ميان اصوليان مسلّم بوده ، اين است كه ادلّه بر اصول تقدم دارند . به عبارت ديگر ، دليل اجتهادى بر دليل فقاهتى مقدم است و اين‌ها در طول يكديگرند و ميان اصولىها ضرب المثل شده به اينكه : « الاصل دليل حيث لا دليل » . ولى مطلب مهم‌تر آن است كه اين تقدّم روى چه اصلى و از چه باب است ؟ آيا از باب ورود است ؟ ( ادلّه بر اصول ورود دارند ؛ يقدم الوارد على المورود ) يا از باب حكومت است ؟ ( ادلّه بر اصول حكومت دارند ؛ يقدم الحاكم على المحكوم ) . يا از باب تخصيص است ؟ ( ادلّه مخصص اصول هستند ؛ يقدم الخاص على العام ) . مقدمه : ورود عبارت است از اينكه وقتى دو دليل در مقابل يكديگر قرار گرفتند ، يكى از آن دو موضوع ديگرى را نابود ساخته و از ميان برمىدارد . حكومت عبارت است از اينكه يكى از دو دليل در دليل ديگر تصرّف نموده و دايرهء موضوع آن را توسعه داده و يا تضييق كند ، نه اينكه به كلى نابود كند . تخصيص عبارت است از اينكه يكى از دو دليل بعضى از افراد موضوع ، دليل ديگر را از حكمى كه براى بقيه افراد موضوع ثابت است خارج سازد و در يك كلام